ردیف

ردیف در زبان فارسی‌ به معنی‌ پشت سر هم قرار گرفتن منظم است. هر گاه تعداد زیادی از چیزها اعم از جاندار و بی‌ جان را به صورت منظم و منطقی‌ به ترتیب خاص مناسب آن پشت سر هم قرار دهیم آنها را به صورت ردیف در آورده ایم.

آموزش ردیف

آموزش سینه به سینه که نوعی انتقال شفاهی‌ تکنیک، احساس و عواطف موسیقایی استاد به شاگرد است، همواره برای آموزش ردیف به کار گرفته شده است. در عصر کنونی اساتید مختلف عقاید مختلفی‌ در ارتباط با شیوه تدریس ردیف دارند. برخی‌ معتقدند که تدریس ردیف بهتر است که به شیوه شفاهی‌ باشد، در حالی‌ که اساتید دیگری بر این باورند که ردیف بهتر است به شیوه کتبی‌، و با نت تدریس شود. برخی‌ از اساتید هم از شیوه‌ای مخلوط استفاده میکنند.

۱- مقدمه حسین علیزاده بر اجرای تار و سه تار ردیف میرزا عبدالله

۳- میتوانید برای مطالب تکمیلی به دانشنامه ویکیپیدیا هم مراجعه کنید. (اینجا)

نظراتی که مستند باشند و بر غنای علمی‌ مطلب بیفزایند یا مطلب را تکمیل کنند، با حفظ نام نظر دهنده، در قسمتی تحت عنوان "نظرات برتر" در مطلب اصلی‌ درج میشوند.

چشم بگشا که جلوهٔ دلدار    به تجلیست از در و‌ دیوار

این تماشا چو بنگـری گوئی    لیس فی‌ الـدار غیره دیّار

مدت‌ها بود که می‌خواستم وبلاگی در زمینهٔ موسیقی‌ راه اندازی کنم. با توجه به اینکه موسیقی‌ قسمت عظیمی‌ از زندگی‌ من را اشغال می‌کند، در وبلاگ شخصی‌‌ام (اینجا) گریز‌های زیادی به موسیقی‌ می زنم، اما باز دوست داشتم که کاری تخصصی و اختصاصی بکنم.

باز از نو به این ایده سر میزدم و مشکل اصلی ‌‌ای که در این زمینه داشتم انتخاب موضوع بود. ۳-۴ سال است که وبلاگ هایی که در زمینهٔ موسیقی‌ نوشته می شوند را مطالعه می‌کنم و تقریبا بیشتر آنها را می شناسم. موضوعاتی مانند تمرکز روی هنرمندان اصلا برایم جالب نبود، ضمن اینکه وبلاگ ‌های دیگر به این موضوع می پرداختند. قرار دادن آثار قدیم و جدید موسیقی‌ هم ایده بدی نبود، اما باز سایتهای زیادی مانند شب زنده ها، دل‌ زنده ها، عاشقانه، و غیره، این کار را به خوبی‌ و کیفیت تمام انجام می دادند. موضوع دیگر تحلیل و نقد موسیقی‌ بود که حقیر نه سوادش را دارم نه قلمش را. در عین حال وبلاگ های زیادی هستند که با داشتن یکی‌ از این دو شرط یا هر دو، به نقد و تحلیل موسیقی‌ می پردازند.

خلاصه اینکه انتخاب موضوع معزل بزرگی‌ شده بود. تا اینکه اخیرا این جرقه در ذهنم خورد که روی دستگاه یا آوازی‌ خاص متمرکز شوم. از آنجا که عشق و علاقه ‌ای دیرین به دستگاه نوا دارم، تصمیم گرفتم که این دستگاه را موضوع وبلاگ قرار بدهم. با این حال دستگاه ها و آوازهای موسیقی ما از هم جدا نیستند و نمی توان قسمتی از این موسیقی را مورد بررسی قرار داد و از قسمتی دیگر غافل بود. نهایتا بر آن شدم که هدفی که از بررسی دستگاه نوا دنبال می کردم ، یعنی همان بررسی علمی و فنی را، در کل موسیقی ردیف دستگاهی مان جستجو کنم.

هدف اولیهٔ من در این وبلاگ این خواهد بود که دستگاه ها و آوازها را به کمک مقاله‌ هایی که در زمینه شان نوشته شده، و به کمک ردیف‌ های آوازی‌ و سازی که در اختیار دارم، به ‌‌علاقه مندان معرفی‌ کنم. همچنین قصد دارم که آثار برجسته ای که در هر کدام از دستگاه ها اجرا شده اند را معرفی‌ کنم و ضمن یادی از خالق آن اثر، آنها را در حد امکان از لحاظ ردیفی‌ تجزیه کنم. بسیاری از کسانی‌ که به این وبلاگ مراجعه می کنند اصحاب موسیقی‌ اند که از قبل مطالب مندرج در اینجا را می‌دانند، اما بسیاری دیگر افرادی هستند مثل خودم که نمی دانند و می خواهند یاد بگیرند. اهتمام من بر این است که در این وبلاگ با زبان علمی‌ و مستند صحبت کنم، و از اظهار نظر‌های شخصی‌ به شدت پرهیز کنم.

از تمامی خوانندگان تقاضا دارم که نظرات، پیشنهادات و انتقاداتشان را با من در میان بگذارند. همچنین از تمامی‌ دوستان دعوت به همکاری می‌کنم که اگر مطلبی مرتبط با عنوان وبلاگ دارند که به هر دلیل نمی خواهند در وبلاگ یا وبسایت شخصیشان منتشر کنند، آن را در اختیار من قرار دهند، تا من ضمن امانتداری، آنرا به اسم خودشان و با عکس خودشان، اینجا منتشر کنم.

هدف اصلی‌ من، و آنچه به من امید می دهد، این است که بتوانم با ترویج و اشاعهٔ موسیقی و ردیف‌، دینم را به موسیقی‌، مخصوصاً موسیقی‌ سنتی‌، مخصوصاً دستگاه نوا، ادا کنم. امید است که مطالب این وبلاگ مقبول طبع مردم صاحب نظر شود.

به عنوانه حسن افتتاح ("حسن" نه از لحاظ مطلب، بلکه از لحاظ موضوع)، مطلبی از وبلاگ شخصی‌ ‌ام اینجا پست می‌ کنم که به یاد و‌ خاطرهٔ زنده یاد پرویز مشکاتیان عزیز نوشته بودم.

یاد و خاطره اش گرامی‌

یا حق

در همه دیر مغان نیست چو تو شیدایی – به یاد زنده یاد پرویز مشکاتیان

خبر واصل شدنت “بر آستان جانان“،در وجودم “بیداد” کرد؛ و به یاد روزی افتادم که “سرّ عشق” را در “نوا” یافتم، به یاد “دود عود“ی که به بلندای “گنبد مینا” رفته بود، تا “جان عشاق” را به “افق مهر” معشوق نزدیک کند.

“مرکّب نوازی ات در افشاری“، “مژده” “موسم گل” و‌ “لاله‌های بهاری” می‌‌داد و دل پر “تمنا“ی مرا به “صبح مشتاقان” امیدوار می کرد.

به عشق میهنت که برایت به “سروی آزاد” می‌مانست هزار “دستان” کردی، و با هر مضراب ما را به اوج “چکاد“‌های التذاذ موسیقایی رساندی.

با این حال بر ما پوشیده نبود که در “پس پرده“، “کنج صبوری” گزیده بودی. سر انجام به وقت “پگاه“، “لحظه دیدار” رسید، و چون “قاصدکی” سبکبال، پرواز کردی. تو رفتی‌ و‌ ماند دلهایی که شکست از اینهمه عجله تو…….به راستی‌ که “در همه دیر مغان نیست چو تو شیدایی“………